Herinneringscentrum Westerbork
Westerbork werd in 1939 gebouwd als vluchtelingenkamp maar werd al gauw een doorgangskamp, een Durchgangslager. In de periode 1942-1945 passeerden hier honderdduizend joden en enkele tientallen verzetsstrijders op weg naar de dood. Op de laatste der 93 treinen die naar de vernietigingskampen in Auschwitz-Birkenau, Sobibor en Bergen-Belsen vertrokken, zat ook ene Anne Frank. In haar bekende dagboek Het Achterhuis schrijft ze over Westerbork onder meer dit: "Onze vele joodse kennissen worden bij groepjes opgepakt. De Gestapo gaat met deze mensen allerminst zachtzinnig om, ze worden gewoon in veewagens naar Westerbork, het grote jodenkamp in Drente, gebracht. (...) Westerbork moet vreselijk zijn. De mensen krijgen er haast niets te eten, laat staan drinken. Er is maar een uur per dag water en een wc en een wastafel voor een paar duizend mensen. (...) Als t in Holland al zo erg is, hoe zullen ze dan in de verre en barbaarse streken leven waar ze heengezonden worden? Wij nemen aan dat de meesten vermoord worden. (...) Westerbork was een wereld van uitersten. De enige functie was deportatie. Om de valse illusie te voeden waren er scholen voor de kinderen en een groot ziekenhuis. Er was sport en spel, ja zelfs concerten en cabaret. Opvallend veel is bewaard gebleven, waaronder unieke filmfragmenten uit 1944, honderden fotos, tekeningen, brieven, dagboeken, allerlei persoonlijke bezittingen. Al deze zaken zijn te zien in het Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
Auteur: Lannoo
Meer informatie
Historische plaats

Haren
Haren ) is een dorp in de gemeente Groningen, in de Nederlandse provincie Groningen. Haren was van 1811 tot 2019 een zelfstandige gemeente. Haren ligt direct ten zuidoosten van de stad Groningen. Mede door die ligging is het een typische forensenplaats. Het dorp Haren is een villadorp; het wordt wel het Wassenaar van het Noorden en ook de groene parel van het noorden genoemd. In 2013 telde de gemeente volgens de gegevens van het CBS ongeveer 18.640 inwoners. Mede door de bouw van de wijk Harenerholt steeg het inwonersaantal, op 1 januari 2017 was dit gestegen tot 19.570 inwoners. In 2018 is dit verder gestegen naar 20.191 inwoners per 31 december.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Deelgemeente

Kropswolde
Kropswolde is een dorp aan de noordkant van de Groninger Veenkoloniën in de gemeente Midden-Groningen in de Nederlandse provincie Groningen.Het dorp maakte deel uit van het oude rechtsgebied Gorecht. De plaatsnaam wordt voor het eerst met zekerheid genoemd in een oorkonde uit het jaar 1249 als Crepeswalda, later ook als Crepeswolda, Crepiswald, Crepeswolde, Creppeswolde of Crepelliswald. Het cisterciënzer vrouwenklooster van Essen of Yesse, gelegen in de nabijheid van het dorp Haren had een voorwerk en veel landerijen in Kropswolde. Het klooster had op eigen kosten uit het moeras ten oosten van het Zuidlaardermeer lange kavels grond ontgonnen. Met ingezetenen van Crepeswalda ontstond een geschil over drie van deze kavels. Over dit geschil is er in het rijksarchief van Groningen een kopie te vinden, gedateerd 18 oktober 1249. Het voorwerk van het klooster is vooral bekend geworden door zijn Mariakapel . De Woldweg heette in deze tijd ook wel de Lange Laan of Onze Lieve Vrouwelaan.
Auteur: Wikipedia
Meer informatie
Deelgemeente

Spijkerboor
Spijkerboor is een klein dorp in de gemeente Aa en Hunze in de provincie Drenthe . Het dorp ligt op het kruispunt van de weg Annen-Veendam en de weg van Gieterveen naar Zuidlaarderveen. Even ten zuidoosten van het dorp ligt het dorp Nieuw Annerveen, aan de noord-west kant ligt Oud Annerveen.
De plaatsnaam is ontleend aan de kronkelende loop van de Hunze, gelijkend op een spijkerboor, een ouderwetse timmermansboor met zijdelings uitbochtende zwengelgreep.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Gieterveen
Gieterveen is een streekdorp in de gemeente Aa en Hunze in de Nederlandse provincie Drenthe. Anno 2021 wonen er in het dorp en de directe omgeving daarvan 980 inwoners.Het is gelegen op de noordoever van de Beek, een zijriviertje van het riviertje de Hunze of Oostermoerse Vaart, in de streek Oostermoer. Het dorp ligt aan de N33 en de hoofdweg van het dorp is de Broek.

De Hoop
De Hoop, die middenin Haren aan de Rijksstraatweg staat, is een van de weinige ronde stenen bovenkruiers in Noord-Nederland. Er werd altijd aangenomen dat de molen in 1843 werd gebouwd als oliemolen en later als korenmolen is ingericht. Uit historisch onderzoek is echter gebleken, dat de molen waarschijnlijk in 1839 juist als korenmolen is gebouwd en pas daarna als oliemolen werd ingericht. De molen is in 1960 en 1975 gerestaureerd, maar raakte langzamerhand toch weer in verval. De laatste particuliere eigenaar deed de molen in 2006 over aan een stichting, die hem daarna liet restaureren. In 2010 was de molen weer maalvaardig als korenmolen.
Windmolen

Huize de Hondsrug
Huize de Hondsrug staat aan de oostzijde van de Rijksstraatweg, ongeveer een halve kilometer ten zuiden van het centrum van Haren. Het landhuis werd in 1913 gebouwd in een stijl met Um 1800-elementen naar een ontwerp van de architect G. Knuttel . Dat gebeurde in opdracht van notaris Jhr. Julius Burmania van Andringa de Kempenaer, die de villa toen Huize de Kempenaer noemde. Hij vestigde er zijn notariskantoor, dat er tot 1952 gevestigd zou blijven. In tussentijd werden er na de oorlog ook gerepatrieerde Nederlanders uit Indië gehuisvest. In 1950 werd het pand aangekocht door de gemeente Haren. In 1953 kreeg het pand zijn huidige naam toen de gemeente het voor 100.000 gulden verkocht aan de stichting Menno Simons, die er een doopsgezind tehuis voor oudere mensen in huisvestte. Daartoe werd het huis verbouwd tot 8 appartementen onder leiding van architect J. Kort. Tuinarchitecte R.T. Boon werd gevraagd om de tuinen in oude staat te herstellen. Later liet de stichting nog een vleugel aanbouwen aan achterzijde. Er waren ook plannen om nog een moderne vleugel aan te bouwen om nog 80 tot 100 mensen te kunnen huisvesten, maar die werden niet doorgezet.
Gebouw

Dorpsklok Gasselternijveen
De dorpsklok van Gasselternijveen is een monumentaal bouwwerk aan de Hoofdstraat in de Drentse plaats Gasselternijveen.
In 1928 nam de vereniging Plaatselijk Belang in Gasselternijveen het initiatief om een dorpsklok, aangesloten op het lichtnet, in het dorp te plaatsen. Er werd geld verzameld onder de plaatselijke bevolking om de klok te financieren. Het eerste plan om de klok te plaatsen op de toren van de hervormde kerk ter plaatse leed schipbreuk, omdat het kerkbestuur dan tevens de eigenaar van de klok wilde worden. Die eis was voor Plaatselijk Belang onaanvaardbaar. Het tweede plan om de klok te plaatsen op een nog te bouwen torentje op het gemeentehuis leed eveneens schipbreuk. Hoewel het gemeentebestuur het initiatief toejuichte, wees de gemeenteraad het plan af vanwege de ellendige financiële toestand van de toenmalige gemeente Gasselte. Uiteindelijk werd in de loop van 1931 besloten om de klok te plaatsen op een duiker in de dam over de Vaart. Op een bordje staat dat de klok door de bevolking is geschonken op 6 december 1931, feitelijk vond de ingebruikneming ruim twee weken later plaats, op 24 december 1931.
Dorp

Stichting Schaapskudde Exloo
De schapen van deze kudde waren vroeger eigendom van de diverse boeren uit het dorp. De scheper haalde de schapen 's morgens bij de boerderijen op en bracht ze 's avonds weer terug. Als vergoeding kreeg de scheper de kost bij de boeren.
De Exloër kudde was tot 1960 in particuliere handen. Vanwege de hoge exploitatielasten dreigde deze kudde te verdwijnen. Op initiatief van de toenmalige burgemeester J. van Roijen is de kudde door de gemeente aangekocht. De kudde telt 200 schapen van het ras het Drentse heideschaap. Tijdens de lammertijd verdubbelt dit aantal. De schaapskudde is gehuisvest in de schaapskooi die midden in het dorp Exloo staat. Dit betekent dat de scheper met z'n kudde altijd dwars door het dorp gaat: een unieke beleving en een prachtig gezicht! De gang door het dorp zet als het ware de tijd even stil.
Vanaf de paasvakantie tot en met de herfstvakantie trekt de scheper met z'n kudde er dagelijks op uit. Buiten deze periode alleen in de weekendenen en in de schoolvakanties dagelijks
Auteur: Hardloop.Events
Landschapselement

Kabouterland
In het hart van het Drentse dorpje Exloo ligt Kabouterland. Een leuke dag uit vol met kabouters, trollen, dieren en volop speelgelegenheid in diverse speeltuinen zowel binnen als buiten.
Ga mee op avontuur! Dolend door een geheimzinnig konijnenhol kun je de kabouters van dichtbij bespieden. Maak een spannende tocht door de trollengrot, loop via een overdekt wandelpad langs bijzondere planten en leuke kleine exotische dieren naar de raadselachtige kasteelruïne.
Heb jij de mysterieuze kabouterstenen al gevonden? Ze liggen ergens verscholen in Kabouterland. Zoek en wie weet vind jij ze wel! Benieuwd naar hoe het begon? Lees dan snel het avontuur van de magische steen op de kinderpagina.
Kabouterland heeft volop speeltuin plezier; zowel binnen als buiten, omgeven door gezellige terrasjes en picknickplekken. Neem ook een kijkje in onze onderaardse winkel.
Auteur: Hardloop.Events
Toeristische attractie

Start en Finish Haren-Haren.nl
Haren is een dorp en gemeente in Noord-Nederland, in de provincie Groningen. De gemeente beslaat een oppervlakte van 50,70 km² (waarvan 4,10 km² water) en omvat naast het gelijknamige hoofddorp Haren de dorpen Onnen, Glimmen en Noordlaren. De gemeente Haren ligt direct ten zuidoosten van de stad Groningen. Mede door die ligging is het een typische forensengemeente. Het dorp Haren is dan ook een villadorp; het wordt wel het Wassenaar van het Noorden genoemd. Het dorp Haren telt inclusief de wijken Oosterhaar, Voorveld en Hemmen ongeveer 15.965 inwoners (2010). De groene parel van het Noorden De gemeente Haren scoort al jaren zeer goed in het onderzoek naar de beste gemeente van Nederland van Elsevier. In 2011 en 2012 werd Haren uitgeroepen tot beste gemeente van Nederland en in 2013 eindigde zij in de top drie. En dat is niet voor niets, want Haren is bijzonder! Het is er prachtig groen en alle voorzieningen op de grens van stad en land zijn er aanwezig. Dit maakt Haren, Glimmen, Onnen en Noordlaren tot gewilde plaatsen om in te wonen en te verblijven. Maar Haren onderscheidt zich door meer dan haar groene karakter. Zo kent het dorp Haren goede voorzieningen zoals een breed aanbod aan stijlvolle winkels, diverse cafés, restaurants en lunchrooms met uitnodigende terrassen, een aantrekkelijke weekmarkt op vrijdagmiddag en –avond, een uitgebreid verenigingsleven, diverse moderne sportaccommodaties en een zeer gevarieerd cultureel aanbod. Daarnaast biedt de gemeente Haren recreanten en toeristen volop moois. De directe omgeving bestaat uit een prachtig natuurgebied, waarin naar hartelust gefietst en gewandeld kan worden. Bekende, mooie trekpleisters in het gebied zijn het Paterswoldsemeer, het Hoornse Meer, de Hoornse Plas, het Friescheveen en het Zuidlaardermeer. Op nagenoeg al deze waterrijke plekken zijn ook volop mogelijkheden voor water- en vaarrecreatie. Haren is ook de plaats van de beroemde botanische tuinen: Hortus Haren. Bovendien vindt u in het dorp Noordlaren het enige hunebed in de provincie Groningen. Kortom, Haren is een veelzijdige gemeente waar het voor iedereen goed toeven is. De groene parel van het Noorden is het bezoeken meer dan waard! Meer informatie: www.haren.nl
Auteur: Nick Smit
Rustplaats

Natuurhuisje 25998 in Nieuw Annerveen
Wandelen, fietsen, kanovaren of helemaal niets doen, het kan hier allemaal! Bij dit natuurhuisje heb je de beschikking over een appartement van 57 m2, dat ruimte en privacy biedt. Het huisje bevindt zich in een door Het Drentse Landschap gerestaureerde Oldambster. Dit rijksmonument uit 1812 staat in het buitengebied van Nieuw Annerveen in Drenthe met de rivier de Hunze op steenworp afstand.
Auteur: natuurhuisje.be
Vakantiewoning

Cafe Restaurant Hegeman
Café restaurant Hegeman is reeds 50 jaar een begrip tot in de wijde omgeving. Verscheidene vriendengroepen, instellingen, overleggroepen en bedrijven zijn bekend met de charmes die café restaurant Hegeman biedt. Ook als lokaal dorpscafé zijn wij een ontmoetingsplaats voor vele dorpsgenoten. Zo bieden wij onderdak aan de lokale biljartclub, dartclub en klaverjasclub. Verder zijn wij sinds jaar en dag de Bolderplaats van de Drentse Jachthoornblazers. Vanuit deze traditie kunt u ook regelmatig de lokale jachtgroepen bij ons aantreffen.
Auteur: Europafietsers
Restaurant

Landal Het Land van Bartje
Midden in de Drentse bossen ligt Landal Het Land van Bartje, winnaar van twee Zoover Awards 2008 in de categorieën "Beste vakantiepark Nederland" en
"Meest kindvriendelijke Vakantiepark".
Uw accommodatie, welke kan variëren van een comfortabele vrijstaande chaletcaravan tot een zeer luxe rietgekapte boerderij, is een uitstekende uitvalsbasis om deze prachtige omgeving te verkennen. Heerlijk wandelen of fietsen in het aangrenzende Boswachterij Odoorn-Exloo, een bezoek brengen aan het Nationaal Hunebedcentrum of boven de toppen van de bomen lopen bij het Boomkroonpad. Lekker een dagje winkelen in Groningen of Emmen behoort natuurlijk ook tot de mogelijkheden. Op het park zijn o.a. twee restaurants en een overdekt zwembad. Ook de golfliefhebbers kunnen uit de voeten op de nieuwe 18-holes korte golfbaan naast het park.
Contactgegevens:
Buinerweg 8
9536 PG Ees
Auteur: Theo Heijsteeg
Vakantiecentrum

GEOPARK DE HONDSRUG
De Hondsrug is de oostelijke begrenzing van het Drents Plateau. De rug heeft een lengte van 70 kilometer en strekt zich uit van Groningen tot Emmen. De Hondsrug is geen heuvelrug die je al van verre ziet liggen. Hij is laag, vaak slechts een meter of 10 hoger dan de omgeving.
Tegenwoordig wordt de Hondsrug beschouwd als een zogeheten megaflute. Megaflutes zijn gevormd in de voorlaatste ijstijd (Saalien) doordat in het landijs een ijsstroom is ontstaan. Aan de onderkant van de ijsstroom kunnen lage, parallelle heuvels ontstaan, gemaakt van bodemmateriaal waar de ijsstroom overheen trekt. Als het ijs zich eenmaal heeft teruggetrokken worden de heuvelruggen, ofwel megaflutes, zichtbaar als gigantische strepen in het landschap.
Het Hondsruggebied is het eerste UNESCO Global Geopark van Nederland (2013). Geoparken zijn gebieden waar geologisch erfgoed en landschappen van internationale waarde op een integrale manier worden beheerd. De geologische geschiedenis, de cultuurhistorie, de hedendaagse cultuur en de natuur bepalen samen de identiteit van het gebied.
Auteur: Biker
Natuurfenomeen

Grolloo
Grolloo is een klein esdorp in het zuidwesten van de gemeente Aa en Hunze in de Nederlandse provincie Drenthe, gelegen op de Rolderrug, aan de N376 tussen de dorpen Rolde en Schoonloo.
Ten oosten van het dorp liggen de Grollooërkoelanden, ten noorden het boscomplex Grollooërveld en ten zuidoosten ervan vindt men het Grolloërveen, onderdeel van de boswachterij Grolloo.
Gemeente

C B Museum
Het C+B Museum is een museum over de voormalige bluesband Cuby + Blizzards. Het is gevestigd in Grolloo, Drenthe.
Het museum werd op 1 juni 2011 geopend in de boerderij aan de Voorstreek waar de leadzanger Harry Muskee, alias 'Cuby', van 1965 tot 1971 woonde. Muskee maakte de opening van het museum zelf nog mee; enkele maanden later overleed hij aan de gevolgen van kanker. In zijn vijfde overlijdensjaar werden tekstregels uit de nummers Appleknockers flophouse en Window of my eyes op de Voorstreek in Grolloo aangebracht. De tekstregels ter hoogte van het borstbeeld van Muskee werden door burgemeester Eric van Oosterhout onthuld.
Museum

Wapen van Exloo
Drenthe kent een sterke aantrekkingskracht. Even helemaal weg uit de drukte, een gevoel van pure ontspanning en de wetenschap dat u helemaal niets hoeft.
Die mogelijkheid bieden wij u in ons drie-sterren-hotel ‘t Wapen van Exloo. 't Wapen van Exloo, een gezellig familiehotel gelegen tussen verschillende soorten bossen en vennetjes tot heide en stuifzand, op de indrukwekkende Drentse Hondsrug.Gelegen in het prachtige boerendorp dat is omringd door uitgestrekte bossen, oud boerenland, vennen en heidevelden. Daar vindt u ons familiehotel, waar de gast zich kan laven aan een gemoedelijke, huiselijke sfeer, authentieke gastvrijheid en persoonlijke aandacht.
- 13 tweepersoonskamers en 6 éénpersoonskamers.
- Alle kamers zijn voorzien van een balkon met zitje, sanitair (douche, wastafel en toilet), televisie, telefoon, airco, ringleiding, draadloos internet en een gezellige zithoek.
- Kamers bevinden zich op de eerste verdieping.
- Eigen, ruime parkeergelegenheid.
- Een knusse zithoek met houtkachel.
- Een sfeervol terras.
- Afsluitbare fietsenberging, met gratis oplaadpunten voor de elektrische fietsen.
- Eigen fietsverhuur.
Auteur: routeburo
Hotel

Schaapskudde Exloo
Het is een prachtig gezicht en de moeite waard om de schapen door Exloo te zien lopen. Dat kan zowel bij vertrek ’s morgens als bij aankomst in de namiddag. De tijd staat als het ware even stil. Midden in Exloo ligt de schaapskooi en daarnaast ons informatiecentrum in een karakteristieke boerderij. We willen daar graag veel vertellen over de schaapskudde, de verschillende rassen en kuddes en over het heden en verleden van Schaapskudde Exloo. Daarnaast kunt u hier terecht voor toeristische informatie, fiets- en wandelroutes en souvenirs.
We hebben zo’n 250 Drentse heideschapen en dat aantal wordt aanzienlijk uitgebreid in het voorjaar met de komst van de lammeren. Het Drentse heideschaap is een zeldzaam en inheems ras en het oudste schapenras van het vasteland van West-Europa. Zo’n 6000 jaar geleden was dit gehoornde schaap al in Nederland.
De schaapskooi is ondergebracht in de boerderij aan de Hoofdstraat 57. Direct naast de brink en tegenover het gemeentehuis. Vlakbij is er de mogelijkheid tot gratis parkeren. In en om de schaapskooi zijn er geregeld activiteiten.
Eenmaal buiten staat de kudde meestal te grazen op het Molenveld of in de Odoornerdennen (samen zo’n 150 hectare). Hier komt u helemaal tot rust bij de aanblik van de grazende kudde. Bij vragen kunt u natuurlijk altijd terecht bij de herder. Denkt u er wel om dat u op de paden blijft in verband met de territoria van de reptielen en zorg dat uw huisdier is aangelijnd. Een bezoek aan de kudde op het Molenveld is prima te combineren met een wandeltocht.
In het informatiecentrum, naast de schaapskooi kunt u tenslotte van alles te weten komen over schapen en schapenrassen en over de rol van kuddes in Nederland.
Auteur: routeburo
Toeristische attractie

Oversteek: Let op!
Oversteek N374 naar Schoonloerstraat
Gevaarlijk punt

EHBO start/finish Haren
EHBO

Station Rolde
Station Rolde is een voormalig spoorwegstation aan de spoorlijn Assen - Stadskanaal.
In 1905 werd de spoorlijn tussen Assen en Stadskanaal geopend. De Noordoosterlocaalspoorweg-maatschappij (NOLS) legde hem aan, de Staatsspoorwegen (SS) deed de exploitatie. Later ging alles over naar de NS.
Het deel Gasselternijveen - Stadskanaal was een echte lokaalspoorlijn voor zowel reizigersvervoer als goederen. Bijvoorbeeld vlees van exportslachterij Udema in Gieten, aardappelen uit Rolde en mijnhout uit de Drentse bossen. Tussen Gasselternijveen en Stadskanaal lag zelfs dubbelspoor omdat daar ook de spoorlijn Zwolle - Emmen - Stadskanaal langs liep.
In 1947 stopte het vervoer van reizigers. Het vervoer werd overgenomen door bussen die steeds comfortabeler werden en overal konden komen. Het goederenvervoer werd steeds meer overgenomen door vrachtwagens toen niet alleen de voertuigen, maar vooral de wegen in het gebied beter werden.
Tot mei 1967 reden er nog dagelijks goederentreinen van Zwolle via Assen en Gasselternijveen naar Stadskanaal. Daar was Philips klant. Tot in de jaren 70 van de vorige eeuw was Udema de belangrijkste klant voor het goederenvervoer. Toen dat bedrijf aangaf niet meer van de diensten van de NS gebruik te willen maken, werd de lijn gesloten.
Museumspoorlijn STAR en regionale overheden hebben in 2019 de mogelijkheid onderzocht om een deel van de voormalige spoorlijn Assen - Stadskanaal opnieuw aan te leggen voor alleen museumtreinen.
De STAR heeft al jaren de heraanleg op haar verlanglijst staan. Ze hoopt met een stoomtrein meer reizigers en toeristen naar de Hondsrug te trekken.
Auteur: routeburo
Treinstation

Hunebedden D17 en D18
De tweeling D17 en 18 zijn misschien wel de twee meest bekende hunebedden in het land. Twee vrij grote hunebedden vlak bij elkaar. Ze liggen vlak achter de fraaie middeleeuwse Rolder Kerk.
D17 is de meest noordelijke. D18 ligt 200 meter zuidelijker en het valt direct op dat die er heel wat netter bij ligt. D17 maakt een wat rommelige indruk. Het heeft 8 dekstenen, waarvan er echter nog maar één op de draagstenen ligt. De overige zijn geheel of gedeeltelijk van de draagstenen afgegleden of liggen gefragmenteerd in het graf. Eén is finaal doormidden gebroken. De deksteen in het midden valt op door zijn enorme omvang. Verder zijn er nog 15 zij-, 2 sluit- en 2 poortzijstenen. De eik bij D17 staat er nog, maar die heeft een slechte conditie. Hij is ooit door de bliksem getroffen. Daardoor is een holte ontstaan die met teer is ingesmeerd. Ook zitten er ijzeren pennen in om de boom in z'n vorm te houden.
De ingang van het terrein wordt gemarkeerd door een rij van 19 flinke zwerfkeien. misschien waren dit ooit de kransstenen, die op andere aanwezig zijn.
Het voortbestaan van beide hunebedden liep in 1847 groot gevaar toen de monumenten door het Rolder markebestuur in de uitverkoop werden gedaan met als reeële mogelijkheid dat ze zouden worden gesloopt. Dit leidde, eerst op provinciaal en daarna op landelijk niveau tot grote protesten, hetgeen uiteindelijk in 1872 na veel juridische strijd resulteerde in de aankoop door het Rijk van beide hunebedden voor de somma van f. 150,- . Deze affaire bleek later van grote betekenis: het markeerde het publieke en bestuurlijke keerpunt ten gunste van het behoud van ons prehistorische erfgoed.
Hunebed

Jacobuskerk Rolde
Vanwaar je ook komt, de Rolder toren zie je van verre. In vroegere tijden was het een baken voor reizigers die te voet of te paard naar Rolde kwamen. Als je uit het noorden kwam en over het Ballooërveld naderde, dan kon je vrijwel recht op de kerk aflopen. Bij nacht zag je de vensters verlicht door een altijd brandende lamp. Landmeters hebben de toren ook gebruikt als vast punt.
Behalve als geografisch middelpunt voor een groot gebied centraal in Drenthe, was de kerk vooral een godsdienstig en maatschappelijk centrum in een zeer ruime betekenis.
Multifunctioneel centrum
We mogen er van uitgaan dat de kerk lang het enige stenen gebouw in de omgeving was. En bovendien groot genoeg om alle inwoners van Rolde en omliggende dorpen op te vangen voor godsdienstige plechtigheden, de zondagsdienst, doop en begrafenis. Bij die omliggende dorpen behoorden behalve Grolloo, Schoonloo, Balloo en de andere dorpen en gehuchten die nog altijd op Rolde georiënteerd zijn, ook Assen, Smilde en Witten. Behalve voor de eredienst werd de kerk gebruikt voor de rechtspraak en zeer waarschijnlijk eveneens voor andere samenkomsten als vergaderingen, openbare verkopingen, etc. Een echt ‘multifunctioneel’ centrum dus.
Rechtspraak
Het vroegere Drenthe was verdeeld in zes dingspelen. Dingspelen zijn rechtsgebieden, het gebied waarin bepaalde besluiten en/of vonnissen van toepassing zijn. De rechtbank in een dingspel heet ‘etstoel’. De 24 leden, ‘gezworenen’ of ‘etten’ werden gekozen, uit elk dingspel vier. De voorzitter was eerst de bisschop of zijn vertegenwoordiger, later de ‘drost’.
Er werd drie maal per jaar rechtgesproken: in Balloo op de maandag na ‘Beloken Pasen’ (een week na Paasmaandag), in Rolde op de dinsdag na Pinksteren en in Anloo op ‘Sint Magnus-dag’, dat is 19 augustus.
De zittingen van de etstoel van Balloo en Rolde werden voor zover bekend steeds in Rolde gehouden. Wellicht was dat in de kerk met een onderbreking tijdens de bouw van deze kerk in een periode van mogelijk 1399 tot 1428. Dat heeft geduurd tot 1688, dan verhuist de rechtbank naar Assen.
De belangrijke plaats die het Rolderdingspel en de plaats Rolde in Drenthe innamen zal te maken hebben met de centrale ligging.
Restauraties
De kerk raakte verschillende keren in verval. In 1854 werd een ‘restauratie’ uitgevoerd, die erg slecht uitpakte: de gewelven en de triomfboog werden verwijderd en de kerk werd verlaagd. Er zijn ook verschillende pogingen gedaan om de kerk te slopen en te vervangen door nieuwbouw. Dat kon gelukkig steeds worden voorkomen.
Na 1945 ging de onderhoudstoestand opnieuw achteruit. Een restauratie was zeer noodzakelijk of liever: onvermijdelijk. Maar het duurde tot 1961 voordat kon worden begonnen. Eerst vond een opgraving plaats. De gegevens die daaruit bekend werden zijn deels hieronder verwerkt. Dat de restauratie een succes werd kunt u met eigen ogen zien wanneer u de kerk bezoekt.
Interieur naar het westen: ca. 1960
Een kort overzicht van de geschiedenis
Rond het jaar 900 werd in Rolde al een kerk gesticht, een houten gebouw dat werd gevolgd door tenminste drie eveneens van hout opgetrokken kerken, waarvan één door brand is verwoest. Rond 1200 werd de houten kerk vervangen door een Romaanse bakstenen kerk, die al bijna even groot was als het huidige Gotische Godshuis, dat circa 1400-1427 werd gebouwd.
Rolde heeft altijd maar één kerk gehad, en hier worden de vieringen gehouden van zowel de Protestantse Jacobuskerkgemeente als de RK St. Jacobusstatie.
Behalve voor de eredienst is de kerk eeuwenlang gebruikt voor de rechtspraak, de ‘etstoel’. Het Rolderdingspel (rechtsgebied) had een belangrijke positie in Drenthe. Tweemaal per jaar vond er een rechtszitting plaats sinds de 13de eeuw tot in 1688, als Assen de centrumfunctie van Rolde overneemt. Er waren maar drie zittingen per jaar, de derde was in Anloo.
Na de Reformatie in 1598 werd in deze kerk de eerste vergadering gehouden van de protestantse kerkgemeenten in Drenthe.
Bij de laatste restauratie (1961-’64) werd de kerk grondig opgeknapt, kreeg de oorspronkelijke hoogte terug en werden koorgewelf en triomfboog weer aangebracht.
In de jaren na de restauratie ( 1964-’68) werden de acht gebrandschilderde ramen van de bekende Limburgse glazenier Joep Nicolas geschonken door Provincie, Dingspelen en Advocaten en Notariaat van Drenthe. Zij geven de overigens zeer lichte en sobere ruimte een kleurrijke, warme toets.
Kerk

Rolde
Rolde is een dorp in de gemeente Aa en Hunze, gelegen op de Rolderrug. Het is oorspronkelijk een esdorp en kent ook verschillende brinken.
De naam Rolde is ontstaan uit Rotlo , later Roetlo. De laatste vorm sleet onder metathesis af tot Roelte, en is later in Rolde veranderd. De betekenis kan zijn: roetlo = 'rood bos', vergelijk Grolloo , maar mogelijk ook roetlo = 'gerooid bos'.
Het vroegere Drenthe was verdeeld in zes dingspelen. Dingspelen zijn rechtsgebieden, het gebied waarin bepaalde besluiten en/of vonnissen van toepassing zijn. De rechtbank in een dingspel heet ‘etstoel’. De 24 leden, ‘gezworenen’ of ‘etten’ werden gekozen, uit elk dingspel vier. De voorzitter was eerst de bisschop of zijn vertegenwoordiger, later de ‘drost’.
Rolde was eertijds de hoofdplaats van Drenthe en het Rolderdingspil. De imposante toren van de gotische kerk duidt evenals de toren van Sleen (dingspil Zuidenveld) op de betekenis van Rolde als dingspilhoofdplaats. Tot 1688 vergaderde hier de Etstoel, het hoogste rechtscollege van Drenthe.
Er werd drie maal per jaar rechtgesproken: in Balloo op de maandag na ‘Beloken Pasen’ (een week na Paasmaandag), in Rolde op de dinsdag na Pinksteren en in Anloo op ‘Sint Magnus-dag’, dat is 19 augustus.
De zittingen van de etstoel van Balloo en Rolde werden voor zover bekend steeds in Rolde gehouden.
Het voormalige gemeentehuis met conciergewoning is gebouwd in 1918 naar ontwerp van architect J. Neisingh uit Assen in een traditionalistische stijl. Sinds 1974 heeft de gemeente een nieuw onderkomen en is het in gebruik als woning/kantoor.
Gemeente

Oversteek: Let op!
Gevaarlijke oversteek Schoonloerstraat - N374
Markeerpunt

Verzorgingspost Schutrups Exloo Haren-Haren
Controlepost

De fantastische autoluwe routes van Haren-Haren gaan dwars door het unieke Hondsruggebied. De ijstijden vormden er ruggen en dalen met prehistorische schatten. Een landschap dat van alle tijden is. Sinds 2013 draagt dit gebied de naam De Hondsrug UNESCO Geopark. De prehistorische mens liet er ons zijn schatten na. Duizenden jaren lang gaven mensen vorm aan een landschap dat van alle tijden is.
Je rijdt langs heidevelden, door bosgebieden, over klinkers, over heuse heuveltjes en tussen weilanden. Alles wat Groningen en Drenthe zo mooi maken! Je kan rekenen op een ongedwongen sfeer en een uitstekende verzorging onderweg!
Op zondag 5 juli 2026 wordt de wielerklassieker Haren-Haren alweer voor de 13e keer gereden.
Je hebt de keuze uit de volgende afstanden: 50 km, 100 km en 150 km. Al jarenlang wordt deze tocht door de NTFU beoordeeld met het keurmerk ‘Extra goed geregeld’.
De 150 km is de ultieme uitdaging en grensoverschrijdend met een bezoekje aan Duitsland.
Je wordt als een held onthaald bij terugkomst waar je op het plein kunt napraten en genieten van muziek onder het genot van een hapje en een drankje.
Deze tocht mag dit jaar zeker niet ontbreken op je lijstje!
Schrijf je nu in!
Kosten deelname: € 18,00
NTFU leden: € 15,00
https://www.haren-haren.nl